Webrazzi'yle sohbetimiz

Bugünlerde haberlerdeydik!

Ajanda Mayıs sayısı röportajı

Nükleere Hayır Demeden Önce

Nükleer santralleri sevmiyoruz. Çernobil’den zehirlenen onbinler, Japonya tsunamisi sonrası Fukuşima’da ortaya çıkan risk ortada. Kontrol edilemediğinde böyle tehlikeler yaratan bir enerji üretimine karşı çıkmak doğal olarak herkesin ilk tepkisi. Ancakişin matematiğine girdiğimizde, kaçınılmaz gerçekler ve çevre faktörü bize başka şeyler anlatmaya başlıyor.

Türkiye ve Dünya nüfusunun, azalan bir büyüme oranına rağmen her yıl %1-2 oranında arttığı bir gerçek. Ülkemizde sadece 2010 ile 2015 yılları arasında toplam elektrik tüketimi ihtiyacı artışı yıllık %9.5 civarında tahmin ediliyor. Yatırım yapılmazsa kısa zamanda enerji kesintisi ve dışa bağımlılık sorunları artacak. Türkiye’de 2007 yılı itibariyle elektrik üretiminin %51.4’ü doğalgazdan ve %35.1’lik kısmı linyit ve kömür gibi fosil yakıtlardan üretiliyor. Kısacası küresel ısınmaya katkımız maşallahlık (!) seviyede, yaninükleere hayır derken temiz havaya ve iklim korumasına da hayır dediğinizi unutmayın.

Gelelim yenilenebilir enerjiye, yani su (hidroelektrik), rüzgar, güneş, jeotermal, biomass, gel-git enerjisi gibi çevre dostu yöntemlere. Türkiye’de HES’ler toplam elektriğin %12.2’lik kısmını karşılıyor (2007) ve ne yazık ki yeni baraj kurulabilecek alanlar kısıtlı ve ben dahil birçok kişi Hasankeyf gibi yerlerin yok olmaması için daha fazla HES yapılmasına karşı çıkıyor. Rüzgar ve güneş enerjisinin dünyada daha çok kullanımı var ancaküretim kapasitesi ve verimlilik olarak, onlar da nükleer santraller ile kıyaslanmaya bile değmeyecek kadar güçsüzler. En çarpıcı örnek dünyada en çok güneş enerjisi üreten ülke Almanya‘dan: 2010 yılında Almanya’nın bütün güneş santrallerinde üretilen toplam elektrik 14397 GWh (Geleceğe Dönüş filmindeki gibi jigavat saat gibi okunur!). Aynı sürede, tsunamiden zarar gören Fukuşima nükleer santrali, tek başına 29221 GWh elektrik üretmiş. Yani sadece bir nükleer santral, kilometrelerce kare alana yayılmış güneş panellerinin iki katından daha fazla elektrik üretiyor. Bu alanlarda tarım yapılamadığını da hatırlatalım.

Henüz geliştirme aşamasında olan hidrojen enerjisi, er ya da geç dünyada ana kaynak haline gelecek ancak onun da araştırma ve geliştirmesi 21.yüzyılın ikinci çeyreğinden önce bitirilemeyecek gibi görünüyor.

Böylece herşeye hayır derken bir de bakmışız, nükleer enerji vazgeçilmez bir hale gelmiş. ZatenDünya Enerji Konseyi (tahmin edersiniz ki benden sizden iyi biliyorlar) şu anda dünya ihtiyacının %20’sini sağlayan nükleer enerjinin 2050 yılında %42 civarında olmasınıöngörüyor. Bu demek değil ki yenilenebilir enerji yatırımı devam etmeyecek. Ancak nükleersiz bir enerji sepeti de olası değil.

Peki bunca santralin güvenliği nasıl sağlanacak? Çernobil gibi 1.nesil reaktörler felaketlere açıktı ancak o tipler uzun süredir yapılmıyor. Fukuşima gibi 2. nesil reaktörler çok daha güvenli ve onlarca yıldır güvenli bir şekilde çalışsa da, tsunami gibi büyük felaketlerde eksikleri ortaya çıkıyor. 90’larda yapılmaya başlanan 3.nesil reaktörler, bu tip felaketler ya da terörist saldırılarına bile dayanıklı sistemler olarak dizayn ediliyor ya da iyileştiriliyor. Soğutma sistemleri bir şekilde bozulduğunda, başka jeneratörlere ihtiyaç duymadan kendini kapatabilen santraller bunlar. Geçtiğimiz seneden itibaren de 4.nesil reaktörlerin test ortamlarında denendiğini biliyoruz. Yani eğer Mersin’e ya da Sinop’a yapılırsa, bu reaktörlerin hangi teknolojide yapıldığı çok önemli. Doğru bir şekilde yapıldığında, böylesine olgun bir teknolojinin (since 1950!) son geldiği nokta bize güven verebilir.

Güven vermeyen taraf ise, şu anki iktidarın yaptığı herşeyi yüzüne gözüne bulaştırmaalışkanlığı. Etkin bir denetim ve halk baskısı sonucunda güvenli bir nükleer santrali Türkiye’de yapabilmeleri de tabii ki olası. Biz istesek de istemesek de, karşısına daha iyi bir alternatif çıkana kadar nükleer enerji -aynı komşularımıza olduğu gibi- buraya da gelecek gibi görünüyor. Gaz maskenizi takıp sokaklarda gösteriye çıkmadan önce bir daha hesabınızı yapın derim :)